Wikang Filipino at Artificial Intelligence: Isang Kwalitatibo at Etnograpikong Pag-aaral sa Tekno-Kultural na Transpormasyon sa Akademya

Authors

DOI:

https://doi.org/10.67903/ijroms0403

Keywords:

Artificial Intelligence, Etnograpiya, Indigenized Prompt Engineering, Sikolohiyang Pilipino, Wikang Filipino

Abstract

 Sinisiyasat ng kwalitatibo at etnograpikong pananaliksik na ito ang masalimuot na pakikipagtagpo ng Wikang Filipino sa Artificial Intelligence (AI) sa loob ng tatlong piniling pamantasan sa Luzon sa loob ng anim na buwang field study (Enero hanggang Hunyo 2026). Layunin ng pag-aaral na suriin kung paano ginagamit ang AI sa akademikong pagsulat, matukoy ang mga semantiko at pangkulturang limitasyon ng mga Large Language Model (LLM), maunawaan ang umuusbong na indigenized prompt engineering, at masiyasat ang redefinition ng akademikong integridad. Sa pamamagitan ng kalahok-obserbasyon (120 oras), malalimang pakikipanayam sa 25 kwalipikadong kalahok (10 propesor, 10 mag-aaral, at 5 software developers), netnograpikong pagsusuri sa tatlong pampublikong online academic communities (N=150 posts), at reflexive journaling, isinagawa ang thematic analysis gamit ang NVivo 14. Lumitaw sa mga resulta ang apat na pangunahing tema: (1) ang AI bilang "tekno-katuwang" (co-creator) na nagpapabilis ng pag-draft ngunit nagdudulot ng cognitive offloading kapag ginamit bilang "kahalili" (replacer); (2) ang krisis ng semantic displacement at hallucination sa pagsasalin ng mga historikal at rehiyonal na rehistro; (3) ang taktikal na pagbuo ng "indigenized prompt engineering" na naglalapat ng Sikolohiyang Pilipino at relational prompting; at (4) ang banta ng digital neocolonialism at epistemic injustice sa mga rehiyonal na wika sa Pilipinas. Ipinapakita ng pag-aaral na bagaman nag-aalok ang AI ng pedagohikal na pakinabang, kinakailangan ang isang makabayang balangkas ng pagpopook upang mapanatili ang kultural na soberanya at wika ng akademya. 

References

Almario, V. S. (2014). Madalas na itanong sa wikang pambansa (2nd ed.). Komisyon sa Wikang Filipino.

Benjamin, R. (2019). Race after technology: Abolitionist tools for the new Jim code. Polity Press.

Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa

Constantino, R. (1996). The miseducation of the Filipino. Foundation for Nationalist Studies.

Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.

Enriquez, V. G. (1992). From colonial to liberation psychology: The Philippine experience. University of the Philippines Press.

Gaskins, N. R. (2021). Techno-vernacular creativity and innovation: Culturally relevant making inside and outside of the classroom. The MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/12379.001.0001

Heidegger, M. (1977). The question concerning technology, and other essays (W. Lovitt, Trans.). Harper & Row.

Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Center for Curriculum Redesign.

Hossain, I., Banik, M., Al Farid, F., Uddin, J., & Abdul Karim, H. B. (2026). Advancing large language models for low-resource languages: A systematic review of pretraining, adaptation, and ethical challenges. Computer Modeling in Engineering & Sciences (CMES), 148(1), Article 4. https://doi.org/10.32604/cmes.2026.075507

Komisyon sa Wikang Filipino. (2026, July 15). Buwan ng Wika 2026: Wikang Filipino at AI: Kasangkapan sa pananaliksik at tulay sa yaman ng impormasyon [Press release]. https://kwf.gov.ph/

Kozinets, R. V. (2010). Netnography: Doing ethnographic research online. SAGE Publications.

Nida, E. A. (1964). Toward a science of translating. E. J. Brill.

Pe-Pua, R., & Protacio-Marcelino, E. (2000). Sikolohiyang Pilipino (Filipino Psychology): A legacy of Virgilio G. Enriquez. Asian Journal of Social Psychology, 3(1), 49-71. https://doi.org/10.1111/1467-839X.00054

Risko, E. F., & Gilbert, S. J. (2016). Cognitive offloading. Trends in Cognitive Sciences, 20(9), 676-688. https://doi.org/10.1016/j.tics.2016.07.002

Salazar, Z. A. (1997). Pantayong pananaw: Isang paliwanag. In A. Navarro, M. J. Rodriguez, & V. Villan (Eds.), Pantayong pananaw: Ugat at kabuluhan: Pambungad sa pag-aaral ng bagong kasaysayan (pp. 55–59). Palimbagang Kalawakan.

San Juan, D. M. (2007). Pambansang identidad, wika, at neokolonyalismo sa diwa ng kasalukuyang panahon. Malay, 20(1),15-27. https://animorepository.dlsu.edu.ph/cgi/viewcontent.cgi?article=1166&context=malay

Selwyn, N. (2019). Should robots replace teachers? AI and the future of education. Polity Press.

Shabanpour, M. B. (2026). Decolonizing the literary AI in the age of LLMs and digital neocolonialism. Spektrum Iran, 38(2), 269–291. https://www.spektrumiran.com/

Warschauer, M. (2004). Technology and social inclusion: Rethinking the digital divide. MIT Press.

White, J., Fu, Q., Hays, S., Sandborn, M., Olea, C., Gilbert, H., Elnashar, A., Spencer-Smith, J., & Schmidt, D. C. (2023). A prompt pattern catalog to enhance text-to-text generative models for engineering and research (arXiv Preprint arXiv:2302.11382). https://doi.org/10.48550/arXiv.2302.11382

Downloads

Published

2026-09-09

How to Cite

Labandelo, B. (2026). Wikang Filipino at Artificial Intelligence: Isang Kwalitatibo at Etnograpikong Pag-aaral sa Tekno-Kultural na Transpormasyon sa Akademya. International Journal of Research on Multidisciplinary Studies, 1(8), 1–9. https://doi.org/10.67903/ijroms0403

Similar Articles

<< < 1 2 3 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.